Daar stond ze dan...

In de Tolhuistuin, tijdens de Dichtersmarathon

Hemelvaartsdag: 100 dichters in Haarlem

Met alle schrijf- en natuurgroepen zou ik bijna vergeten dat ik zelf dichter ben. Op Hemelvaartsdag, 2 juni,  mag ik dat weer eens bewijzen. Een groot poëziefeest in Haarlem, met optreden en publicatie van een gedicht in een boekje. 

Kinderpoëzie - Wormen

Stilte op het voetbalveld

Amal is acht jaar. Vandaag krijgt zijn klas poëzieles. 'Wat is dat eigenlijk, poëzie?' vraagt die dikke juf met dat lange grijze haar. 'Iets dat rijmt of zo,' zegt Amal. Isabelle, een meisje uit de groep zegt: 'Poëzie dat lijkt op droevige liedjes, dat je eigenlijk moet huilen maar dat je het ook heel mooi vindt.' Dat vindt die dikke juf wel een mooi antwoord. Nu geeft ze de hele klas de opdracht om met de ogen dicht te gaan zitten. 'Eerst alle ogen dicht, en dan de monden. Dan luister je naar de stilte.'

Gegrinnik en geroezemoes. Even wordt het echt stil in de klas. Van buiten komen wel geluiden. De kleuters hebben speelkwartier. 'Wat hoor je als het stil wordt?' vraagt de poëziejuf? 'Niks natuurlijk,' zegt Daan bijdehand. Dat vindt juf een goed antwoord, maar ze zegt erbij: 'Toch is het nooit helemaal stil. Er zijn altijd wel ergens geluiden. Hoor je die?'

Isabelle knijpt stevig haar ogen dicht en luistert naar de stilte. Amal probeert het ook. 'Wat zie je voor je?'
'Een draak!' roept Daan.
'Een voetbalveld,' zegt Amal.
'Ssst,' zegt de juf, 'niet zeggen wat er in je opkomt, maar schrijf dat ene woord op een blad papier. Helemaal in het midden.'
'Waarom?'
'Omdat dat wel mooi is, zo'n woord alleen op een stille witte bladzijde.'
Amal schrijft: 'voetbalveld'. Midden op het witte vel.
'En nu schrijf je op een nieuw blad allemaal woorden die met jouw eerste woord te maken hebben.'

Amal denkt na. Wat hoort er allemaal bij een voetbalveld? Hij houdt erg van voetballen en van Ajax. het liefste wil hij later zelf bij Ajax spelen. Hij stelt zich voor dat hij aan het spelen is en dan gescout wordt... Daar heb je die juf weer:
'Wat hoort er allemaal bij dat ene woord?'
O ja, woorden die te maken hebben met voetballen. Scheidsregter, voetbalschoenen, kieper, bal. 'Juf, hoe schrijf je manager?'
'M.a.n.a.g.e.r.' spelt ze. 'Goh, denk jij aan managers als het stil wordt? Wat bijzonder!'

Nadat de kinderen woorden hebben bedacht, mogen ze met een paar van die woorden zinnen maken. 'Eigenlijk heb je dan al een gedicht.'
'Moet het rijmen, juf?'
'Het mag, maar het hoeft niet. Rijmen is leuk, maar ook zonder rijm kun je hele mooie zinnen maken.'

Na een tijdje mogen de kinderen hun gedichten voorlezen voor de klas. 'Mag ik eerst?' vraagt Daan. Proestend leest hij zijn pies-en-poepgedicht voor. De klas giechelt mee. Daan moet zelf zo lachen dat hij bijna niet uit zijn woorden komt. 'Ik versta er niets van,' zegt de juf, wil je het wat duidelijker voorlezen, zonder er zelf doorheen te lachen?'
Met een rood hoofd leest hij:

Een wc is een pot
en wat stinkt het o mijn got
maar soms sijn er vervrissers in de plee
dan zegge mensen okee
en wat hoor je voor geluit
psssssss, ppppprrrt en getik op de ruit
ik neem vaak een gasmasker mee
want ik herhaal het stinkt op de plee

Isabel leest een liefdesgedicht over een paard. En een tweede gedichtje:

Stilte is rustig, je ziet het niet
het is bij iedereen maar soms moet je
diep in jezelf zoeken

'Wauw!' Juf is onder de indruk. Nu mag Amal. De klas is rumoerig. Juf fluistert: 'Wacht maar tot ze stil zijn,  dan zeg je 'ahum!' en dan begin je.' Het rumoer ebt weg. Amal schraapt lacherig zijn keel en leest:

VOETBAL

Het is een leuk spel
je speelt het samen
iedereen heeft een sjurt
en achterop staan namen

is het wel eens stil op het veld?
nee want iedereen schreewt
en joelt en jelt

ik ben een held in voetbal
ik speel bij ajax eerste klas
niet in een hal maar op het gras

'Applaus voor Amal, jongens!' Amal maakt een diepe buiging en loopt blozend weer naar zijn plek, terwijl zijn klasgenootjes voor hem klappen.


Namen en gedichten zijn aangepast

Kinderpoëzie - als het stil wordt

Vraag aan kinderen om stil te worden en naar binnen te kijken. Dan kan dit eruitkomen (klik op de afbeeldingen om ze groter te maken): 

Kinderen uit groep 5 en 6 van een school in Amsterdam Noord

Mevrouw SchrijfTaal maakt zich geen zorgen

Voor iedereen is er een nisje, zoals hier voor Loesje (achtergrond) en Luizenpootje (voorgrond). Mevrouw SchrijfTaal ging een jaar geleden naar de Kamer van Koophandel om haar bedrijfje daar in te schrijven. Ze wilde haar ervaring als hulpverleenster combineren met haar liefde voor het schrijven door schrijfgroepen op te zetten voor traumaverwerking. Dat was het uitgangspunt en dan maar zien waarheen de weg zou leiden. 

Het werd een groot avontuur. De eerste schrijfgroep heette 'Schrijven als levenskunst' bij het Humanistisch Verbond. In maart begint daar alweer de derde schrijfgroep 'Schrijven over de ander in jezelf'. Het idee van traumaverwerking is meer naar de achtergrond geraakt. Plezier in het schrijven en het ontwikkelen ervan steeds meer op de voorgrond. In Tuindorp Oostzaan, in het Zonnehuis, loopt nu de tweede schrijfgroep voor volwassenen. 

Tijdens het avontuur is mevrouw SchrijfTaal ook in het basisonderwijs terechtgekomen. Binnenschools, als 'juf Literatuur' en naschools, als 'juf Natuur' en 'juf Vreedzaam'. Met kinderen gedichten en verhalen schrijven, van de natuur genieten en werken aan plezierige manieren om met elkaar om te gaan, alles bekroond met boekjes en andere schrijfprodukten: het is allemaal even uitdagend en verheugend. En dat is nog maar een deel van de activiteiten. Op dit weblog is het allemaal te volgen. 

Zelf schrijven

Het aantal activiteiten is zo groot, dat mevrouw SchrijfTaal overweegt om verschillende blogs te gaan bijhouden, met verschillende thema's, zoals Natuur, Single Chef, Kinderen, Tuindorp Oostzaan... Maar ze schrijft al zoveel. Laatst had ze een zeer vruchtbaar gesprek met iemand van de Witte Uitgeverij, die haar gaat begeleiden bij het verder schrijven en uitgeven van haar roman. Daar gaat ze nu een planning voor maken. Vergeet niet dat ze ook veel schrijft voor ilovenoord en binnenkort ook voor de website van de Molenwijk. 

Mevrouw SchrijfTaal hoeft zich geen zorgen meer te maken over haar boterhammen en geniet lekker van alle activiteiten en contacten. Deze week is het schoolvakantie. Dat geeft haar de gelegenheid om van alles op een rijtje te zetten en voor te bereiden. Ook zal er weer een nieuwsbrief uitgaan.

Poëzie en muziek

Zoals je op ilovenoord kunt lezen, was het gisteren ernstig genieten in het Zonnehuis. Genieten van boeken, mensen, muziek, zang en nog veel meer. Bijzonder vrolijk was het optreden van Maaike Lans met haar gitarist. Zij zoekt nog jonge sterren om een voorstelling mee te maken, zie ook hier. Verder werd er gezongen door Amber en Josée. Een bijzonder experiment was voor mij het 'doen' van een viertal gedichten uit mijn bundel Nageljongenstraat, begeleid door een pianist. Pianist Martin van der Veen en ik moesten er even inkomen, maar al doende ging het beter. We gaan dit vaker doen. 

Door al dat zingen en die muziek raakte ik in de stemming om zelf ook te gaan zingen. Daarom nam ik een oude folksong op, met de ingebouwde microfoon van mijn laptop. Mevrouw Schrijftaal durft!

Het meisje en de trom: Meander Klassieker

Het meisje en de trom

Zij had een trom gevonden om te slaan.
Toen werd zij van metaal tot in haar tanden
en trok een tinteling naar beide handen
om op de trommel met stokken te slaan.

Om met de trom op het toneel te staan
achterovergebogen aan de banden
die haar verbonden met de bonzen van de
gespannen wanden van dit gromorgaan.

Haar ogen zijn gesloten, want zij voelt
het rhythme door haar lichaam zegevieren,
een drift die zich op de roffelen koelt.
Offer en overmacht slaan in elkander om.
Meisje en instrument paren als dieren.
Het levend meisje en de dode trom. 


Gerrit Achterberg (1905-1962)


Een vrouw met een contrabas bracht dit gedicht onder mijn aandacht. Bij een samenkomen van muziek en poëzie zong en speelde Kim Soepnel 'Het meisje en de trom'. De donkere bastonen brachten de trommelslagen tot leven, haar stem de tekst. De intensiteit en de klanken van het gedicht bleven me bij, wat een goede reden is om het gedicht als 'Klassieker' te bespreken.

Achterberg. Wat over de dichter te zeggen, wat nog niet eerder gezegd is, bijvoorbeeld in eerdere bijdragen aan Meander Klassiekers, of in zijn biografie bij de Koninklijke Bibliotheek? Uit de bekende informatie over zijn leven vind ik het voldoende om te noemen dat geweld en gekte daarin belangrijke plaatsen innamen. Zijn belangrijkste thema was het door middel van zijn poëzie opnieuw tot leven brengen van een dode geliefde. Lees bijvoorbeeld Klassieker nummer 69, de bespreking van 'Fotografie', door Rutger H. Cornets de Groot. 


Lees hier verder.

Kleding, gedichten en aangeklede hondjes

Quincy en ik

Het was weer buurtmarkt 'Home Made' van der Pek met als thema 'mode', dus er werd verkleed, genaaid, versteld en gedicht. En er moesten kleine hondjes in de kleren. Zielig, maar eerlijk gezegd ook wel grappig.

Andrea van De Kleine Naald

Kruimel

Mode en poëzie: een gat in de buurtmarkt

Ik heb weer zo'n zin in morgen: buurtmarkt van der Pek gaat deze keer over mode. Dat is bepaald niet mijn onderwerp, maar ik heb - in overleg met mededichter Quinsy - iets geks bedacht: poetry patches, een gat in de markt! Ik weet dat er merkspijkerbroeken zijn, waar uren aan wordt gewerkt om ze er oud uit te laten zien en om er de juiste 'slijtgaten' in te maken. Voor die broeken wordt grof geld betaald. Waarom zou het dan geen mode kunnen worden om in ongewenste gaten stukjes poëzie te naaien? Morgen gaan we het concept uitproberen op de buurtmarkt. En er gebeurt daar nog veel meer leuks. Lees hier meer.

En nu wat prototypjes van de poëzielapjes:

Het gebeurde vandaag allemaal in...

Delft (Oude Kerk)

Daar wandelde ik op de mooiste nazomerdag over de Oude Delft, vond bij een kraampje Het Nieuw Nederlands Gebarenboekje (1982). 'Wat kost dit?' De man keek naar het boekje en naar mij en zei: '...eeeh één vijftig'. 'Daar doe ik het voor'. Kwam aan bij filmhuis Lumen voor de jaaropening van de Academie voor Levenskunst, met de film 'As it is in heaven', ingeleid door Ed Baas. Hij schreef erover in zijn boek 'Luisteren naar binnen': 

Ik vang mijn tranen in mijn hand

en streel vol liefde mijn ziel

want voeding voor de ziel

is alleen de eigen traan

En tranen vloeiden er bij het zien van deze film. Iedereen zou hem moeten zien. Voor mij was hij nieuw, maar de meeste mensen in de zaal bekeken hem voor de tweede keer of meer. En hielden het ook niet droog... Een film die harten opent. 

Eigenlijk was dat al genoeg voor een dag, maar er was ook nog CarArt. Een kunstmanifestatie met auto's. In deze auto, op een heel ander stukje Delft, heb ik fiets-, bus- en pontgedichten voorgelezen. De lieftallige jongeman die erop hangt, is Gijs ter Haar, de dichter die na mij aan de beurt was. 

CarArt Delft

Hoge hakken, echte aandacht

Aandacht willen we allemaal. Er zijn mensen die daarvoor braaf op hun beurt wachten, met als gevolg dat ze niet altijd opgemerkt worden. Tot die categorie mensen reken ik mezelf meestal. Er zijn ook mensen die luidruchtig de aandacht opeisen en die vaak nog krijgen ook. Zulke mensen zijn bij samenkomsten nauwelijks  in toom te houden. Het ergert mij en het kost energie om die ergernis te onderdrukken. Waar komt die ergernis vandaan? Ten eerste gaat schreeuwerigheid ten koste van de rust en de kwaliteit van de samenkomst. De tweede reden is zelfzuchtiger: aandacht voor de brutalen gaat ten koste van aandacht voor mij, terwijl ik zo oneindig veel interessants te melden heb.

Vanwaar deze bespiegeling? Mijn optreden op het Open Podium gisteren was een anticlimax, omdat ik als allerlaatste aan de beurt was. Iedereen was moe van het luisteren en aandacht geven. Sommige toehoorders braken al op. Twee uur lang heb ik geluisterd naar waardevolle en krachtige bijdragen. Maar ook naar onvermijdelijke aandachttrekkers, die nauwelijks in toom zijn te houden. Dat steekt dus. Zo ging ik me afvragen, waarom ik niet voor de eerste keer als laatste aan de beurt was en zelfs een keer ben overgeslagen. Stom toeval? Niet brutaal genoeg? Of heb ik misschien toch niet zo oneindig veel interessants te vertellen?

Uitgegeven bij Nijgh en van Ditmar, april 2010

Die laatste gedachte is natuurlijk dodelijk. Weg ermee! Wat me blij maakte, was de ontmoeting met Margerite Luitwieler, wier gedicht in de Czaar Peterstraat ik al zo vaak bewonderd heb. Ze heeft een prachtige bundel gedichten en tekeningen uitgebracht, die ik  heb aangeschaft. Ze schreef er een lieve boodschap in. Ik haal hier het gedicht aan dat mij het meest raakte:

Moeder kon niet lopen.

Nog geen meter. Omdat het middag was.

Wij arriveerden per tram één halte verderop

bij mijn gedicht.

Zij had meer oog voor mijn naam,

die volgens haar al aan 't verdwijnen was,

dan dat de zinnen daarboven op de muur

van mijn hand

haar konden raken.

Zij sprak wel

tot een duif

die op de grond zat.

Die ontkenning

van juist alles wat mij waard is

de voorkant, de achterkant, de binnenkant.

De keuze, altijd weer, voor de dingen

náást de mijne.

De woorden horend die ik

niet heb gezegd.

Al het voorafgaande deed mij dit schrijven:

Doe het zelf

Als kind al werd je hart gebroken

geen volwassen liefde 

die dat helen kan. Wat dan?

Zelf pleisters plakken, gipsen, spalken

niet één keer, maar je leven lang

steeds opnieuw

totdat je er weer tegen kan.

Commerciële televisie en poëzie

Tsja, die uitzending van RTL4 over Tuindorp Oostzaan had niet zoveel om het lijf, zoals ik al vreesde. Een paar aardige stukjes, maar verder veel nep gedraaf, want de buurt moest 'op stelten'. Irene Moors liep er voortdurend bij met een gezicht van: 'Okee hoor, ik doe wel mee met deze onzin!'.Met al die reclameblokken en filmpjes van het Oranjefonds tussendoor heb je al gauw anderhalf uur vol. En de banale, dubbelzinnige opmerking van Gordon moest er natuurlijk in... Tsja, this is (commercial) TV these days... Maar de zoutjes waren lekker en ik denk dat veel Tuindorpers genoten hebben. Dat was dat. Over naar de poëzie.

Gouache van Theo de Feyter

Open Podium OBA 
Zaterdag 28 augustus 2010, 15.00 uur.

Twee bekenden met een nieuwe bundel, een komische sketch, een verhaal en natuurlijk prachtige poëzie. Op het Cultuurplein in de OBA aan de Oosterdokskade 143 treden voor u op:

Neeltje Koning, Margerite Luitwieler, Edwin Kleiss, Rick de Boer, Jos Zuijderwijk, Cor Bakker, Ricky De Sire, Willem van Ewijk, Wilma van den Akker en de dichters van Schrijfclub Kantlijn.


Het Open Podium is er voor iedereen die iets heeft met taal of poëzie. Kom kijken en luisteren naar wat anderen ons te vertellen hebben. U kunt hen ontmoeten en ook nog hun werk kopen. Presentatie: Peet van Duijnhoven Gastvrouwen: Riet Lamers en Monique Groeneveld. Routebeschrijving naar OBA.

Een andere presentator, dat zie ik nu pas! Ik neem mijn bundels 'Van tuinieren houden' en 'Nageljongenstraat' mee.

Hemels op Noord Verandert! en nog wat hemelsheden

Het is zover! Het filmpje 'Hemels' staat nu op 'Noord Verandert'. Klik hier, dan op reporters, dan op Wilma van den Akker, en dan op 'Hemels'. Het is even klikken, maar dan heb je ook wat... Het was ook even filmen, en 'even' monteren, maar nu staat er ook wat!

Hemels leuk was het vanmiddag in de Schaaptuin van het NME, waar wij groene docenten elkaar voor het eerst ontmoetten en plannetjes uitwisselden over de lessen die we binnenkort in Noord gaan geven op basisscholen.

Maar momenteel word ik ook in beslag genomen door dit hemels lieve spul, mijn twee nieuwe kittens, Dot en Luci(fer). Ze dartelen samen door de kamer, maar Loezepoes is niet erg amused... Ik hoop dat ze toch snel vriendinnetjes worden.

Buurtmarkt portretten en poëzie

Op de laatste Buurtmarkt Home Made van der Pek heeft Ivo de Bruijn stralende portretten gemaakt van de standhouders. Aan mij om daar poëzie bij te maken. Die blijven nog even onder de pet, maar hier is mijn vrolijke portret. Vanmiddag fiets ik even naar het verweerde Mosplein, om daar nog wat beelden te schieten voor de verfilming van 'Hemels'. Morgen weer verder monteren met Eva. Het wordt mooi!!!

Hemels

Noord, ik houd nu al van je
de bus doet na de tunnel
bloemen aan

het Mosplein is verweerd
Sneeuwbal en Pinksterbloem
licht en vrolijker

na de bocht dwingen
scheepsbouwers respect af
Draaier, Slijper, Tuiger maar
ik val op Nageljongenstraat

smeltend denk ik aan
hoe je me vastspijkert
- ondeugend!

stap uit op de Meteorensingel
loop door de Aldebaran
naar de Grote Beer:

thuis
hemels!

Uit: Nageljongenstraat, 2008

Koestert de toetsen

Dat ik je raken zal

Niemand hoeft voor mij te denken

emmers oplossingen om te keren

'Je moet gewoon...' Heb ik niet om

gevraagd. Kan ik allemaal zelf.

Deze expert in het zichzelf oprapen

kruipt in haar pen, schuilt op papier

en koestert de toetsen

Bouwt intussen trots een zaak op.

Kan ze allemaal zelf. Zelfs hier en

daar een handje hulp vragen.

Adequate armen, waar haal je die vandaan?

Ach, wacht nog maar even -

Kruipt in haar pen

schuilt op papier

koestert de toetsen

18 augustus 2010

Groepsknuffel

Poeslief

Vandaag ontving ik het fijne bericht dat uitgeverij Muntinga twee van mijn gedichten over poezen in de Rainbow Essentials bloemlezing 'Poeslief' opneemt. 'Harmonie' en 'Duo bont.'

Duo Bont

Bij het ontwerp kwam noch Mondriaan
noch Pollock kijken. Glas-in-lood komt
ook niet in de buurt

Een zwarte neus, een roze
een vierkant lapje in een hals
een oor met een wit puntje

Na het eten begint het
pootje nat
oogje wrijf
tenenkrommend lief

Ze likken of de vlekken
ervan af moeten
gelukkig lukt dat niet

(oktober 2008)

Over die twee gelapte zusjes, waarvan er nog maar eentje... Een mooi eerbetoon aan die meissies dus. Met dank aan samensteller Henk van Zuiden. 

Woord vooraf

Zoals ik met mezelf heb afgesproken schrijf ik twee uur per dag aan 'de roman'. Discipline! Daarnaast maak ik nu een 'groen' boekje. Ik zoek nog een aansprekende titel. Iets met bruine vingers misschien? Het voorwoord is al klaar.

Slaapmutsje

Woord vooraf

In 2008 verhuisde ik van een flat in Amsterdam Zuidoost naar Noord, Tuindorp Oostzaan. In Zuidoost heb ik tien jaar getuinierd op een lapje grond dat ik voor een symbolisch bedrag huurde, een nutstuintje. Al die tijd droomde ik van een huisje op de begane grond met een eigen tuintje. Mijn wens kwam uit: ik vond een lief hoekhuisje met drie tuintjes, vóór, achter en opzij. Sindsdien leef ik me uit.

Tijdens het tuinieren komt vaak het begin van een gedicht in me op. De namen van planten, hun verrassende verschijningsvormen, de oneindige troost van de terugkerende seizoenen... keer op keer komt daar een gedicht van.

Toen Maaike en Jeditha, die in Noord de buurtmarkt 'Home made van der Pek' organiseren, vertelden dat deze maand het thema 'Tuinkabouters en groene vingers' zou zijn, maakte ik van de gelegenheid gebruik om een aantal van mijn tuingedichten te bundelen. Het gedicht over tuinkabouters 'Niet bij mij!' voegde ik er speciaal aan toe, en foto's van mijn hand.

Veel groen- en poëzieplezier!

Wilma van den Akker, augustus 2010

www.schrijftaal.net

Lobelia's

Opkrabbelen voor gevorderden

't Kan verkeren - Appels en peren II

Die borst is heen, dat is verwerkt

in een gedicht, maar evenwicht

is tijdelijk. Van poëzie koop je

helaas geen pindakaas

Jij verdween, de helft

van onze katten stierf

ik haalde mijn diploma

opkrabbelen voor gevorderden

De mensheid troost niet

dus spaar ik steen voor steen

leg eenzaam het gewicht

van vrijheid in de schaal,

de kracht van mijn creaties,

dat diploma. Nog even

en ik ben weer op de been.

17 juli 2010

Lees hier het oorspronkelijke 'Appels en peren'. En in mijn bundel Nageljongenstraat natuurlijk.

Mijn aap schopt een boom om

Er komen steeds meer opdrachten om met kinderen te werken. Gisteren werd ik gebeld door iemand van Natuur- en Milieu Educatie. In het najaar ga ik groene activiteiten (met poëzie) verzorgen op basisscholen in Noord. Dat lijkt me geweldig! Voor SEP-kunst ben ik bezig met het afronden van het project over apen. Vannacht heb ik een aantal uitspraken van kleuters ingetypt en er tekeningen bij gescand. Meestal is het niet zo spannend als een tekst uitlegt wat er op een afbeelding te zien is, maar in dit geval:

Nu weer snel verder met een selectie van de verhalen en gedichten van de andere groepen. En vergeet niet: zondag de laatste Het Hart op de Tong in Theaterstudio het Zonnehuis! Voor juni dan. Ook dat gaat in september verder.