IJverige schrijvers

Het was alweer de vijfde bijeenkomst van 'Schrijven als levenskunst' gisteravond. We beginnen steeds met de 'oogst': wie wil, leest een stuk voor dat hij of zij in de afgelopen week geschreven heeft. Deze keer volgde er spontane een uitwisseling van ideeën en verwachtingen. Zo leerden we elkaars drijfveren om te schrijven (schrijfveren?) wat beter kennen. We lazen enkele bestaande dialogen, en gingen er uiteindelijk zelf mee aan de slag. Voor mij als schrijfdocent is het een kick om ze zo gretig naar de pennen te zien grijpen. Sommigen schreven deze keer zelfs met hun linker- én hun rechterhand om een samenspraak tussen die twee op papier te zetten. De resultaten waren weer verrassend en divers. We genoten er van om naar elkaars teksten te luisteren. De avond was weer voorbij gevlogen. Ik kwam niet eens toe aan het voorlezen van mijn denkbeeldige gesprek met George Clooney. Wie weet werk ik dat nog eens uit, maar ik beloof niets.

Dialoog

Vanavond geef ik weer 'Schrijven als levenskunst'. Deze keer gaan we oefenen met het schrijven van dialogen. Een dialoog in een verhaal kun je gebruiken om het karakter, de eigenschappen, of de stemming van verschillende personages neer te zetten. Bijvoorbeeld iemand die druk praat en daardoor erg aanwezig is tegenover iemand van weinig woorden. Of de een is blij, dolverliefd, en de ander probeert zijn/haar enthousiasme wat te temperen. Of iemand probeert achter een geheim te komen en de ander geeft weinig prijs. Zo ontstaat al gauw een 'spannende' situatie, zonder dat jet het hoeft uit te leggen (show, don't tell). De verschillende stemmen kunnen samen een moeilijk onderwerp uitdiepen, maar hebben ook vaak een verschil van mening, conflict, of zelfs ruzie.

Een klein voorbeeld uit mijn verhaal 'Koffieboontje':

Als je bij het stoeien onder lag, speelde zich het volgende ritueel af: je moest de winnaar nazeggen: ‘Genade?’
‘Genade!’
‘Limonade?’
‘Limonade!’
‘Potje inkt?’
‘Potje inkt!’
‘Conny stinkt!’ In dit geval was ‘Conny’ de onderliggende partij. Zij moest haar eigen naam herhalen: ‘Conny stinkt’. De vernedering was compleet en de verliezer mocht gaan. Het was onschuldig kinderspel. Onschuldig en wreed. Regelmatig lag ik onder.

Ik ben heel benieuwd wat we vanavond weer zullen schrijven...

Meer jatwerk (zie vorig bericht)

Een deelnemer aan 'Schrijven als levenskunst' gaf toestemming om zijn eigen versie van Herinnering aan Holland (Marsman) hier te publiceren. Denkend aan Holland kwam hij terecht in... Rome!



Rome indachtig

Wandel in Rome
Over oeroude straten
Arc en theater
Liggen aan
Asfaltweg. Vespa’s
Razen vlak langs je heen
Mannen zijn fatjes
Vrouwen madonna’s
Een kindje verlaten
Huilt zacht op een plein
De kerk en kapel
Met kruis, relikwie
Piazza Navona
Schotschriften beelden
Flitslicht in Forum
Daarvoor is betaald
Het Kapitool erboven
Met Romulus, Remus
Aurelius' paard
En in Pantheons ooggat
Schijnt de zon op de vloeren
Vele eeuwen trotserend
Nog nimmer verstoord

Lennert Ras, 23 maart 2010

Meer over Lennert op: Uit de marge en Rasmedia. Lennert is ook reporter bij Noord verandert.

Jatwerk

Bij 'Schrijven als levenskunst' heb ik de deelnemers gevraagd om een stuk tekst mee te nemen van een schrijver of dichter die zij bewonderen. De poëzie van Marsman kwam voorbij, en van Slauerhoff, en Reve. Verder een column van Sara Kroos en een fragment uit 'de pianostemmer' van Pascal Mercier. Keuzes zo verrassend en divers als de cursisten. De opdracht was om te schrijven in de geest of vorm van de auteur. Jatten en na-apen dus, om daardoor uiteindelijk vormen en stijl te vinden die bij jezelf passen.

Zelf schreef ik - zoals gewoonlijk - mee, met als uitgangspunt het gedicht horror van de door mij bewonderde Lucebert.

gruwel
für herr ratzinger

snachts gaan de heren gruwel uit
(knijpen in knapen, knijp in hun piem)
waarom geeft het kleffe priesterkleed
heer gruwel niet de klappen van het leed
in de ene hand de preek, de 1 zo waar
in de andre hand 1 bange misdienaar

heer gruwel zegt niet wat hem overweld
de witte handen van de vieze vent, hij wordt gepeld
en daar likt hij van de zoet geloofde
twee gekrulde blonde hoofden
en zijn deel is ploeger van het gras
hij verstaat teloorgang van de klas

op een dag vertrekt hij van de koffiekoeken
en zijn afgedankte bijbelboeken
iemand komt hem vragen: was u fout?
ach ik weet niet, ben al oud
ach ik weet niets van een pak
strafbaar ben ik door mijn wijde frak

dan loopt (oei!) een nieuwe aanklacht doort journaal
de tondeuze scheert hen schraal
gruwel druwel mijter knijp
in hun maag de sekshormonen
dragen blozend onderkonen
1 en al is misdienaar
en hun huid is als een snaar
maar uit alles steekt een kruis
gruwel struwel spetter spuis
gruwel jij bent echt niet pluis

24 maart 2010

Omgekeerd kiemen

Vijftig lentes

Hier speelt een omgekeerd kiemen
blad trekt zich terug tot knop
wortels houden zich in

Haren verliezen hun kleur
mijn vel zijn vet
vruchtbaarheid neemt
andere vormen aan

Geen kroost, levenskunst
als troost, zo wijs
ik de lente aan
als seizoen van de overgang

22 maart 2010

Beeldgeluid (Noord verandert)

Na een eerste les over camerastandpunten en bewegingen, ging het gisteren bij Noord verandert over geluid, onder andere direct opgenomen geluid, sfeergeluid en muziek; over 'inregelen' van het geluid, het gebruik van de koptelefoon en verschillende soorten microfoons. Op de foto ligt 'het scheerapparaat', een klassieke microfoon, die rondom geluid opneemt. Hij wordt meestal gebruikt bij interviews, om te 'lepelen' tussen de vragensteller en de geïnterviewde. Het is altijd handig om meteen wat setnoise op te nemen, dat kun je dan later in je filmpje gebruiken als sfeer- of achtergrondgeluid.

Kabels
We gingen weer in groepjes oefenen, deze keer waren camera- en geluidspersonen met kabels aan elkaar verbonden, wat de coördinatie van alle handelingen meteen een stuk ingewikkelder maakte. Ik nam me sowieso voor om, voor ik op pad ga met de camera, alert te zijn op het meenemen van de juiste kabeltjes. Het lijkt me heel frustrerend als je gaat filmen, de juiste apparatuur bij je hebt, maar nèt niet dat ene kabeltje... Dat probleempje speelde gisteren ook bij het afspelen van het materiaal. De camera's hadden verschillende aansluitingen, de beamer en het tv'tje ook. We konden dus niet meteen alles bekijken. Dat komt volgende week.

Het onderwerp zette mij aan het denken over het in beeld brengen van geluid, onder andere voor dit blogbericht, maar ook in mijn poëzie. En de poëzie zelf is natuurlijk ook geluid: klanken op papier gezet; woorden uitgesproken. Geluidsbeeldenkunstenaar Ricardo Huisman maakte deze geluidsculptuur van mijn gedicht 'Groeiop (samen)' voor het Orakel in het Noorderpark.

Ik zocht verder naar geluid in mijn gedichten. Twee fragmenten:

Hel

Geraas vermaalt zand
op steen, stevige beentjes
duwen hard plastic tractor
een arm sleept bagage

Hemel

Wie vond de blauwe steen
hakte hem voorzichtig uit
wie zaagde plakken?

Breekbaar tinkelen
hangt in het open raam

Huisje, meisje, poesje

WONINGLOOZE
 
Alleen in mijn gedichten kan ik wonen,
Nooit vond ik ergens anders onderdak;
Voor de' eigen haard gevoelde ik nooit een zwak,
Een tent werd door den stormwind meegenomen.

Alleen in mijn gedichten kan ik wonen.
Zoolang ik weet dat ik in wildernis,
In steppen, stad en woud dat onderkomen
Kan vinden, deert mij geen bekommernis.

Het zal lang duren, maar de tijd zal komen
Dat voor den nacht mij de oude kracht ontbreekt
En tevergeefs om zachte woorden smeekt,
Waarmee ‘k weleer kon bouwen, en de aarde
Mij bergen moet en ik mij neerbuig naar de
Plek waar mijn graf in 't donker openbreekt.

Jan Slauerhoff (1998 -1936)



Onder de pannen

Alleen met mijn gedichten kan ik leven
nooit had ik lang een ander in mijn huis
voor mij geen samen hangen voor de buis
steeds kwam een eind' aan 't nemen en het geven

Alleen met mijn gedichten kan ik leven
zij leggen niet op alle slakken zout
verdwenen liefdes heb ik van mij afgeschreven
met schrift en pen blijf ik getrouwd

En vroeg of laat zal het moment aanbreken
dat mijn gehavend lijf het helemaal begeeft
dan heb ik met de poëzie geleefd
een tuin, een poes, een enkele vriend
de muze in mijn eigen stijl gediend
ik hoop dat iemand daar nog iets aan heeft

Wilma van den Akker, 19 maart 2010