Schrijven werkt

Ik wist het, en in het kader van mijn ondernemingsplan voor SchrijfTaal ging ik op zoek naar onderbouwingen van de heilzame kant van schrijven. En ik vond:

Dat schrijven een heilzaam effect heeft op de lichamelijke én geestelijke gezondheid, blijkt uit diverse studies, onder andere onder de loep genomen in een overzichtsartikel van Baikie en Wilhelm (Advances in Psychiatric Treatment, (2005) 11: 338-346). Pennebaker e.a. doen al sinds 1986 onderzoek naar effecten van emotionele expressie door middel van schrijven en de mechanismen die daaraan ten grondslag liggen. Bohlmeijer (Cogiscope april 2006) vat deze effecten en mechanismen globaal als volgt samen:

Diepgaand schrijven over gevoelens omtrent belangrijke levensgebeurtenissen leidt in eerste instantie tot meer verontrusting en somberheid, maar in tweede instantie tot meer welbevinden, actievere copingstijlen en fysiologisch beter functioneren (bijvoorbeeld het immunologisch systeem). Pennebaker geeft verschillende verklaringen voor deze effecten. Eén verklaring is dat het schrijven ertoe leidt dat mensen een, wat hij noemt, hoog niveau van denken of tegenwoordigheid van geest ('high-level thinking or mindfulness') behouden. Dit wordt gekarakteriseerd door een breed perspectief, zelfreflectie, creatief zijn en bewustzijn van emoties. 'Low-level thinking' is meer de automatische piloot en wordt gekenmerkt door afwezigheid van geest, door passiviteit en rigiditeit. Alcohol en drugs zijn aantrekkelijk volgens Pennebaker, omdat ze mensen zo snel naar dit tweede niveau van 'low-level thinking' brengen. Schrijven blijkt een belangrijke vorm van zelfexpressie. Ook andere vormen als dans en beweging, kunst en muziek, bleken in zijn onderzoek daarvoor geschikt. Maar het meeste effect op de gezondheid ontstaat wanneer mensen hun emoties en beleving vervolgens omzetten in woorden en taal. Alleen dan ontstaat begrip van wat ons overkomt en waarnaar we allen driftig op zoek zijn, aldus Pennebaker.

(overname uit: De betekenis van levensverhalen; Ernst T. Bohlmeijer (et al.), Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2006)

SchrijfTaal: Schrijfgroepen

SchrijfTaal

Achter de beeldschermen wordt hard gewerkt aan mijn bedrijf SchrijfTaal. Mijn allerbeste vriend ontwerpt mooie visitekaartjes, mijn lief bouwt aan de website. Volgens een test voor het project Eigen Werk ben ik geschikt als ondernemer. Ik werk hard aan de inhoud van de website. Hieronder een stuk tekst dat ik schreef over de groepen die ik ga geven. Lever gerust commentaar, ik kan er mijn voordeel mee doen.

SCHRIJFGROEPEN

Ik begeleid schrijfgroepen, met als invalshoek het heilzame aspect van schrijven. Ik combineer mijn ervaring met schrijven en met begeleiding van mensen. Wat die ervaring inhoudt, kun je lezen in het hoofdstukje over mij persoonlijk.

Voor veel mensen is schrijven een goed hulpmiddel om problemen het hoofd te bieden en nare ervaringen te verwerken. Papier neemt alles geduldig op. Het levert geen commentaar en al schrijvende kun je emoties beter hanteren. Je krijgt je problemen letterlijk onder ogen. Daardoor worden ze kleiner en overzichtelijker.

In de groep wil ik je helpen om de pen op het papier te krijgen en blokkades weg te werken. Ik geef eenvoudige opdrachten, die je daarbij helpen. Voor deze oefeningen heb ik inspiratie opgedaan en advies ingewonnen bij Pat Schneider. Zij ontwikkelde de Amherst methode in Amerika en schreef diverse handboeken voor schrijfdocenten.

Veiligheid
In de groep is ruimte voor het bespreken van pijnlijke ervaringen en opgelopen schade. In ieders leven doen zich dergelijke ervaringen (trauma's) voor. Het schrijven en praten over deze ervaringen zijn vormen van traumaverwerking. Veiligheid is hierbij een belangrijke voorwaarde.
De veiligheid wordt gewaarborgd door:

Goed naar elkaar te luisteren, zonder de ander in de rede te vallen. Spreek geen oordelen uit, kom niet met ongevraagde adviezen. In de groep vertelde ervaringen blijven binnen de groep.

Iedereen komt aan de beurt met zijn of haar verhaal en iedereen bepaalt zelf hoeveel hij of zij op dat moment wil vertellen. Het vraagt moed en een veilige omgeving om pijnlijke ervaringen te kunnen delen. En het kost vaak tijd. Je hoeft niets met de groep te delen wat je niet kwijt wilt. Je kunt dat stuk laten zien of horen, dat je graag kwijt wilt, omdat het veel voor je betekent of omdat je er trots op bent. De rest houd je voor jezelf.

Wat je moeilijk kunt vertellen, kun je misschien net wat makkelijker opschrijven. Voorlezen zou een volgende stap kunnen zijn.

Verder met schrijven
Je hebt een of meer teksten geschreven en wat doe je daar verder mee? Er zijn diverse mogelijkheden:

Je kunt je tekst een of meer keren herschrijven. De eerste versie van een tekst lijkt misschien een warrige brij die rechtstreeks uit je hoofd komt. Dat kan heel erg meevallen. Als je het terugleest, ontdek je er vaak meer lijn in dan je in eerste instantie dacht. Soms vind je parels van zinnen. Als je een volgende versie schrijft, wat overbodige of minder mooie stukken schrapt, wordt de tekst helderder en kernachtiger.

Je kunt je tekst bewaren in een dagboek of map, om er later nog eens naar te kijken. Het effect kan dan zijn: "Hee, was ik daar toen mee bezig?" Ofwel, relativeren door afstand te nemen.

Je kunt er een brief van maken om naar iemand te posten, die je dit verhaal graag wilt vertellen. Of naar jezelf. Wie krijgt er nog brieven tegenwoordig?

Je kunt de tekst gebruiken als basis voor een verhaal, gedicht, misschien begin je aan een roman. Ik wil je aanmoedigen om van je uitgeschreven ervaring iets moois te maken, dat voor anderen dan jezelf ook ontroerend, grappig of herkenbaar is. Of misschien juist volkomen absurd. Er is van alles mogelijk. Verbaas jezelf over wat er in je opborrelt als je eenmaal het lef en de vrijheid hebt om je pen te laten gaan en je vingers te laten tikken. En hoe blij je daarvan wordt! Schrijf of dicht je heel...